بازخوانی کارنامه درخشان شهید جمهور در دومین سالروز عروج ملکوتی شهدای خدمت، عبور مقتدرانه از شرطی‌سازی امور و شکست پروژه انزوای ایران را یادآوری می‌کند. شهید آیت‌الله رئیسی بدون بهانه‌جویی‌های فرساینده و گره زدن معیشت ملّت به اخم و لبخند بیگانه، رکوردهای بی‌سابقه‌ای را بر جای گذاشت و عظمت ایران را به رخ جهانیان کشاند.
دوران سه ساله دولت سیزدهم به صدارت خادم‌الرضا(ع) و سیدالشهدای خدمت، شهید آیت‌الله دکتر سید ابراهیم رئیسی، فراتر از یک دوره مدیریت اجرائی معمولی، احیاکننده اصول بنیادین انقلاب اسلامی در سپهر حکمرانی کشور بود. شهید رئیسی در شرایطی سکان قوه مجریه را به دست گرفت که فرسودگی ناشی از تفکرات پیرامونی و مشی معطوف به اراده بیگانگان، نظام مدیریتی و سرمایه اجتماعی کشور را با چالش‌های جدی مواجه کرده بود. او ابراهیم‌وار دل به آتشی زد که شاید هر سیاستمدار دیگری را شکست می‌داد؛ ولی در طی عمر کوتاه این دولت، علاوه ‌بر اینکه پیکار بزرگی با آمارهای وحشتناک و خرابه‌های نقدینگی، تورم و ناترازی رقم خورد، کشور در مسیری قرار گرفت که امام شهیدمان آن را با دوران کوتاه امیرکبیر، صدراعظم وطن‌دوست، هوشمند و با کیاست ایران مقایسه کردند.
سیاست داخلی، ساختار حکمرانی و احیای سرمایه اجتماعی
در حوزه داخلی، شهید رئیسی خط بطلانی بر الگوهای عافیت‌طلبانه، پشت‌میزنشینی و مدیریت‌های کنترل از راه دور کشید. مدل حکمرانی او بر پایه اصولی چون فراجناحی بودن، تسریع در تغییر نسل مدیریتی به نفع جوانان و حضور مستمر در خطوط مقدم مشکلات مردم بنا شده بود.
۱. شخصیت فراجناحی و مدارای قانونی
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های شهید رئیسی، رویکرد فراجناحی او در عرصه سیاست کشور بود. وی خود را در انتخابات نامزدی «مستقل» معرفی و تصریح کرد که تیم همکاران خود را از میان افراد شایسته و کارآمد، بدون توجه به جریان‌های سیاسی برخواهد گزید. این نگاه بدان معنا بود که شهید رئیسی تلاش داشت وامدار هیچ حزب یا جناحی نباشد و صرفاً بر مبنای شایستگی و تعهد افراد تصمیم‌گیری کند. کارنامه عملی دولت سیزدهم نشان داد که کینه‌توزی و دعواهای جناحی در روش او جایی نداشت؛ او هرگز وارد تسویه‌حساب‌های فرساینده سیاسی نشد و با رفتار مداراجویانه و قانونی، دولتی با صبغه ملی و فراگیر ایجاد کرد که توانست شکاف‌های کاذب را ترمیم نموده و فضا را به سوی هم‌افزایی نیروهای دلسوز سوق دهد.
۲. پویایی و چابکی در سایه تغییر نسل مدیریتی 
وجه تمایز برجسته دیگر دولت سیزدهم، باور قلبی شهید جمهور به توانایی نسل جدید مقتدر و متخصص بود. این باور منجر به یک پوست‌اندازی جدی در ساختار اداری و اجرائی کشور شد. این جسارت بی‌پایان در سپردن مسئولیت‌های کلان به جوانان، روح امید و تحول را در بدنه دستگاه‌های اجرائی دمید و تصمیم‌گیری‌های کلان کشور را چابک‌تر، شجاعانه‌تر و به‌روزتر ساخت.
۳. مدیریت میدانی و مردم‌داری بی‌واسطه
سبک حکمرانی شهید رئیسی بر مبنای حضور مستقیم در میدان تعریف شده بود. او حل مشکلات کشور را در اتاق‌های دربسته و گفتارهای تشریفاتی خلاصه نمی‌کرد. نگاهی به کارنامه سفرهای استانی و حضور در بحران‌ها، عمق این مدل مدیریتی را آشکار می‌سازد:
کمیّت سفرهای استانی: انجام ۳۱ سفر استانی جامع در طول ۱۱ ماه نخست دولت سیزدهم.
کیفیّت حضور: بازدیدهای سرزده از کانون‌های تولیدی راکد، حضور بی‌واسطه در مناطق محروم و حادثه‌دیده (نظیر سیل و زلزله) و پیگیری مستقیم مطالبات اقشار گوناگون.
احیای صنایع: بازگشت به چرخ تولید و فعال‌سازی مجدد ده‌ها واحد صنعتی و کارخانه بزرگ معطل‌مانده با دستورات مستقیم و پیگیری‌های نوبه‎ای.
امام شهیدمان، حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (رضوان‌الله تعالی‌علیه) در تبیین این مجاهدت صمیمانه و مردمی بودن فرمودند:
«یکی از مهم‌ترین خصوصیّات آقای رئیسی مردمی بودن بود. برای همه‌ ماها، برای دولت‌ها و رؤسای دولت‌ها، برای اعضای دولت‌ها، این باید الگو باشد. ایشان به مردم اعتنا می‌کرد، برای مردم احترام قائل بود، در بین مردم حضور پیدا می‌کرد، لمس می‌کرد حقایق را با حضور در میان مردم، حرف‌های آنها را می‌شنید و نیازهای آنها را محور برنامه‌ریزی‌های خودش قرار می‌داد.... محور برنامه‌ریزی‌ها و اقدام‌ها و کارها و شاخص‌هایی که مورد نظر ایشان بود، حلّ مشکلات مردم بود.» (17/4/1403) 
همچنین مقتدای عظیم‌الشأن انقلاب اسلامی درخصوص تکیه بر توان داخلی و زدودن نگاه‌های حقارت‌آمیز به بیرون در منظومه فکری شهید رئیسی تصریح داشتند:
«ایشان به توانایی‌های داخلی واقعاً اعتقاد داشت... یعنی قبول داشت که ما خیلی از مشکلات کشور را یا اکثر مشکلات کشور را یا به یک صورت همه‌ مشکلات کشور را می‌توانیم با تکیه‌ به ظرفیّت‌های داخلی حل کنیم؛ و لذا دنبال این کارها هم بود.» (17/4/1403)
و بر همین اساس بود که دولت ایشان:
«جامعه را از حالت چشم‌انتظاری و نگاه به بیرون خارج کرد؛ از این حالت که همیشه منتظر باشیم ببینیم دیگران درباره‌ ما چه می‌گویند، چه تصمیم می‌گیرد، چه کار می‌خواهند بکنند.» (8/6/1401)
۴.خستگی‌ناپذیر و کاربلد 
دستاوردهای شهید رئیسی در شرایطی رقم خورد که دولت سیزدهم بدون بهانه‌جویی‌های گذشته و بدون گره زدن معیشت مردم به برجام وFATF، به پیکار با چالش‌های تحمیلی گذشته رفت. او زمانی سکان را به دست گرفت که کشور با خزانه‌ای تهی، کسری بودجه ۴۸۰ هزار میلیارد تومانی، تورم فراتر از ۶۰ درصد و بحران کرونا با روزانه ۷۰۰ فوتی دست‌به‌گریبان بود؛ شرایطی که متولیان سابق، حل آن را به غرب و پذیرش لوایح استکباری مشروط می‌کردند.
با این حال، در سایه مدیریت جهادی، فروش نفت ایران از رقم ناچیز دوران برجام به نزدیک ۲ میلیون بشکه در روز جهش یافت و ذخایر ارزی به بیش از ۵۰ میلیارد دلار رسید. همچنین با ورود مستقیم شهید جمهور، بهانه‌های واهی پیرامون عدم امکان واردات واکسن فروپاشید و با ثبت رکورد تزریق 
۱.۶ میلیون دوز در روز، واردات واکسن از ۲۸ میلیون به ۱۲۱ میلیون دوز رسید تا مهار این بیماری، نخستین تجلی حکمرانی تراز انقلاب باشد.
۵. ولایتمدار و پایبند به اصول مثل شهید رئیسی
کارنامه درخشان دولت سیزدهم به خوبی اثبات کرد که ولایتمداری و تکیه بر ظرفیت‌های درونی، نه یک شعار تشریفاتی، بلکه دکترین کارآمدی در میدان عمل است. تجربه عینی سال‌های اخیر نشان داد هر جا کارگزاران نظام با تبعیت محض از رهبری مقتدر انقلاب و باور به توان ملت حرکت کردند، کشور از سخت‌ترین بحران‌ها عبور کرد و هر جا نگاه‌ها به لبخند بیگانگان دوخته شد، دشمن فرصت فشار و نفوذ یافت. بی‌تردید اگر امروز خادم خستگی‌ناپذیر ملت در میان ما بود، در تبعیت عملی از هدایت‌های حکیمانه رهبر معظم انقلاب، حضرت آیت‌الله‌العظمی امام سید مجتبی خامنه‌ای (مدظله‌العالی)، در خط مقدم جهاد تبیین، امیدآفرینی و استحکام وحدت ملی پیشتازی می‌کرد؛ الگویی ناب که باید سرلوحه دائم تمام کارگزاران، مردم و نسل جوان قرار گیرد.
 سیاست خارجی؛ عزت‌مداری چندجانبه‌گرایی و دیپلماسی اقتدار
سیاست خارجی دولت سیزدهم که به حق می‌توان از آن به عنوان مدال افتخار این دوره یاد کرد، بر پایه عبور از کلان‌پروژه خسارت‌بار «شبیه‌سازی توسعه به شرط رضایت غرب» و روی آوردن به «دیپلماسی متوازن و همگرایی با جهان پیرامونی» استوار بود. وزیر شهید، دکتر حسین امیرعبداللهیان با هدایت شهید رئیسی، ریل‌گذاری جدیدی را انجام دادند که ثمره آن تثبیت جایگاه برتر جمهوری اسلامی در معادلات جهانی بود.
امام شهید و مقتدای بزرگمان در تحلیل جامع خود از این مشی با برکت و الهی فرمودند:
«در سیاست خارجی دو خصوصیّت را ایشان با هم و در کنار هم رعایت می‌کرد: یکی تعامل، یکی عزّت‌مداری و عزّتمندی. ایشان اهل تعامل بود.... به اصل ارتباط، ایشان عقیده داشت.... اولویّت‌ها را در این زمینه رعایت می‌کرد؛ مثلاً یکی از اولویّت‌ها همسایگی بود که ایشان به مسئله‌ همسایگی اهمّیّت می‌داد.» (17/4/1403) 
علاوه‌بر‌این، معظّم‌له تاکید فرمودند که ایشان:
«در مسائل خارجی، از فرصت‌ها به بهترین وجهی استفاده کرد. این‌همه تحرّک خارجی و سفر خارجی آثار ارزشمند و بابرکتی برای کشور داشت، هم برای امروز کشور، هم برای فردای کشور. ایران را در چشم رجال سیاسی دنیا بزرگ‌تر و برجسته‌تر کرد. انقلاب اسلامی را، ملّت ایران را، در بیانات خود و در اظهارات خارجی خود، درست تعریف کرد و شناساند.» (14/3/1403) 
در ادامه، سرفصل‌های اقدامات و دستاوردهای آماری چشمگیر این حوزه به طور تفکیکی ارائه می‌شود:
۱. تقویت محور مقاومت و توسعه عمق راهبردی
دولت سیزدهم انسجام درونی جبهه مقاومت را به بالاترین سطح تاریخی خود رساند، به ویژه پس از حماسه تاریخی ۷ اکتبر ۲۰۲۳. تحرکات گسترده دیپلماتیک وزیر خارجه شهید در مجامع بین‌المللی نظیر سازمان ملل و اجلاس جده، دیپلماسی را به پشتیبان مستحکم میدان تبدیل کرد. هماهنگی کامل میان دیپلماسی و میدان، زمینه‌ساز تحقق عملیات غرورآفرین و تاریخی «وعده صادق» شد؛ حماسه‌ای بزرگ که ابهت پوشالی صهیونیسم را درهم شکست، بازدارندگی ایران اسلامی را تثبیت کرد و نظام سلطه را به خضوع و پذیرش قدرت فرامنطقه‌ای جمهوری اسلامی وادار ساخت.
۲. اجرای جهادی سیاست همسایگی در عمل
برخلاف دوران گذشته که روابط با همسایگان قربانی نگاه به چند پایتخت غربی شده بود، دولت سیزدهم این سیاست را با کارنامه‌ای بی‌نظیر به اجرا درآورد:
سفرهای دیپلماتیک: انجام ۱۴ سفر رسمی رئیس‌جمهور شهید به کشورهای همسایه از جمله روسیه، تاجیکستان، ترکمنستان، ازبکستان، قزاقستان، عمان، قطر، ترکیه، عربستان و پاکستان.
توافقات ساختاری: امضای بیش از ۱۱۰ سند همکاری راهبردی؛ از جمله امضای موافقتنامه جامع همکاری ۲۰ ساله با روسیه، نهائی‌سازی اسناد همکاری با عراق و ترکیه و احیای روابط دیپلماتیک با عربستان سعودی.
پروژه‌های مرزی و مشترک: مدیریت مقتدرانه تنش‌ها با طالبان و باکو، افتتاح نخستین بازارچه مرزی مشترک با پاکستان و بهره‌برداری از سد مشترک «قیز قلعه‌سی» بر روی رودخانه ارس با حضور سران دو کشور.
۳. فعال‌سازی دیپلماسی اقتصادی و جهش آماری مبادلات
شاخص‌های اقتصادی دولت سیزدهم در عرصه بین‌المللی گویای جابه‌جا شدن رکوردهای تاریخی کشور است. حجم اقدامات صورت گرفته در این حوزه طی ۳۳ ماه، فراتر از عملکرد هشت ساله قبل از آن بود. جزئیات کلیدی این جهش آماری در حوزه‌های مختلف به شرح زیر است:
کمیسیون‌های مشترک: برگزاری ۴۲ اجلاس کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی با کشورهای هدف.
تجارت آزاد: امضای موافقتنامه تاریخی تجارت آزاد بین جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا.
صدور خدمات فنی و مهندسی: رشد ۴۰۰ درصدی صادرات این بخش؛ که درخشان‌ترین جلوه آن تکمیل و افتتاح مگاپروژه انتقال آب، سد و نیروگاه در سریلانکا به ارزش ۵۳۰ میلیون دلار بود.

احیای کریدورها: راه‌اندازی و فعال‌سازی کریدور راهبردی شمال- جنوب پس از ۲۲ سال رکود؛ ساخت راه آهن زاهدان- خاش (۱۵۵ کیلومتر)، امضای توافقنامه احداث راه‌آهن رشت- آستارا با روسیه و آغاز عملیات اجرائی راه‌آهن شلمچه- بصره.
آزادسازی منابع مالی محصور: بازپس‌گیری و آزادسازی ۱۸.۴ میلیارد دلار از منابع ارزی بلوکه‌شده در کشورهای عراق، کره جنوبی و ژاپن؛ به همراه وصول طلب ۵۳۰ میلیون دلاری (۳۹۰ میلیون پوندی) ایران از انگلیس پس از نیم قرن و تسویه بدهی ۱.۶ میلیارد دلاری به ترکمنستان.

انرژی و نفت: بازپس‌گیری جایگاه سوم ایران در اوپک، رشد ۸۶ درصدی صادرات گاز مایع (وصول ۶.۸ میلیارد دلار)، افزایش ۱۲۵ درصدی صادرات گاز طبیعی به همسایگان، آغاز ساخت خط لوله گاز توسط پاکستان پس از یک دهه وقفه، امضای تفاهم‌نامه کلان ۴۰ میلیارد دلاری با گازپروم روسیه و اجرای سواپ گازی سه‌جانبه.
پالایشگاه‌های فراسرزمینی: ورود ایران به حوزه سهامداری پالایشگاه‌های فراسرزمینی در آمریکای لاتین و ثبت رکورد حمل ۹۴ میلیون تن نفت و فرآورده توسط ناوگان شرکت ملی نفتکش.
دلارزدایی و استحکام مالی: کاهش چشمگیر وابستگی تجارت خارجی کشور به دلار از ۳۰ درصد در سال ۱۴۰۰ به ۱۰ درصد در سال ۱۴۰۲؛ به همراه خروج نام ایران از لیست سیاه گروه ویژه اقدام مالی (FATF).
۴. توسعه چندجانبه‌گرایی و شکست پروژه انزوای ایران
دولت انقلابی شهید رئیسی با درک درست از هندسه جدید قدرت جهانی، موازنه قوا را به نفع ملت ایران تغییر داد:
سازمان همکاری شانگهای: عضویت دائم و رسمی جمهوری اسلامی ایران در این سازمان بین‌المللی پس از ۱۵ سال انتظار به عنوان عضو ناظر.
گروه بریکس: پیوستن رسمی و الحاق ایران به بلوک قدرتمند اقتصادی بریکس.
اسناد راهبردی کلان: اجرائی کردن سند جامع همکاری ۲۵ ساله با چین و امضای ده‌ها سند همکاری با کشورهای قاره آفریقا (کنیا، اوگاندا، زیمبابوه و آفریقای جنوبی) و آمریکای لاتین (ونزوئلا، نیکاراگوئه و کوبا).
۵. پویایی در مجامع بین‌المللی و پیگیری‌های حقوقی اقتدارآفرین
حضور مقتدرانه شهید رئیسی در سازمان ملل متحد و تریبون‌های جهانی، تبلور عینی دفاع از هویت اسلامی و ملی بود. بالا بردن تصویر سردار سلیمانی و دفاع شجاعانه از ساحت مقدس قرآن کریم در مجمع عمومی، شاهدی بر این مدعاست. برکات این مواضع در کنار اقدامات حقوقی دستگاه سیاست خارجی دستاوردهای ملموسی را برجای گذاشت:
کسب کرسی‌های بین‌المللی: انتخاب ایران به عنوان نایب‌رئیس مجمع عمومی سازمان ملل، ریاست نوزدهمین اجلاس مجمع اجتماعی شورای حقوق بشر، ریاست اجلاس خلع سلاح سازمان ملل و ریاست سازمان‌های منطقه‌ای نظیر اکو (ECO) و مجمع گفت‌وگوی آسیا (ACD).
پیروزی‌های حقوقی: صدور رأی دادگاه بین‌المللی لاهه به نفع ایران درخصوص ضبط غیرقانونی اموال بانک مرکزی توسط واشنگتن.
آزادی دیپلماتیک: استرداد و آزادی بیش از ۱۰۰ زندانی ایرانی از جمله آزادی اسدالله اسدی، دیپلمات سرافراز کشورمان پس از ۵۸ ماه اسارت مظلومانه در بلژیک.
از طرفی تحولات اخیر بار دیگر ماهیت حقیقی مذاکرات را به عنوان بخشی از نبرد تاریخی ملت ایران برای حفظ استقلال و عزت ملی نمایان ساخت. تهاجم ددمنشانه جبهه استکبار در زمان برگزاری گفت‌وگوها، پرده از خباثت و وحشی‌گری بی‌حدومرز آمریکای جنایتکار و رژیم جعلی صهیونی برداشت. امروز دستگاه دیپلماسی با تکیه بر حماسه ایستادگی و حضور بی‌مانند و 80 شبانه‌روزی ملت غیور در میدان‌ها، باید با صلابت اعلام کند که خطوط قرمز جمهوری اسلامی ایران از جمله «پایان قطعی جنگ در تمامی جبهه‌ها»، «لغو کامل تحریم‌های ظالمانه»، «آزادسازی بی‌قیدوشرط دارایی‌های ملت»، «جبران خسارت‌های وارده»، «حفظ صیانتی چرخه غنی‌سازی» و «اعمال حق حاکمیت مطلق بر تنگه هرمز»، به هیچ عنوان قابل چشم‌پوشی و معامله نیست. دشمنان و جنایتکاران راهی جز تسلیم در برابر اراده پولادین این ملت و تن دادن به توافقی عادلانه و پایدار ندارند.
سخن آخر
کارنامه مقتدرانه و عزتمند دولت سیزدهم در دو حوزه داخلی و خارجی اثبات کرد که پایبندی صریح و بدون لکنت به مواضع انقلابی و دینی، نه تنها بن‌بست ایجاد نمی‌کند، بلکه بازکننده گره‌های چنددهه‌ای اقتصاد و سیاست است. 
شهید آیت‌الله رئیسی با مشی مجاهدانه خود نشان داد که می‌توان همزمان عزیز بود، مقتدرانه با دنیا تعامل کرد، رکوردهای تجاری را جابه‌جا نمود و در عین حال، ذره‌ای از اصول عزت‌مدارانه اسلام ناب محمدی(ص) و منویات ولایت عقب ننشست. حضور میلیونی و حماسی مردم در آئین بدرقه پیکر مطهر شهدای خدمت، ممهور کردن این کارنامه به مهر قبول ملت بود. این میراث ماندگار و گران‌سنگ، ریل جدیدی را پیش پای حکمرانی کشور گذارده است؛ شاهراهی روشن در گام دوم انقلاب اسلامی که تداوم آن، ایران عزیز را به قله‌های رفیع‌تر عزت، استقلال و کارآمدی خواهد رساند. ان‌شاءالله.