مقصود از «یا ثارالله و ابن ثاره» در زیارت عاشورا چیست؟ 

   ۱۳۹۹/۰۷/۱۱

 علیرضا سبحانی
در زیارت سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین(ع) چنین می‌خوانیم:
«السلام علیک یا ثارالله و ابن ثاره».
مقصود از «ثار» در دو مورد چیست و چگونه به خدا نسبت داده شده است. «ثارالله» و چگونه لفظ «ابن» به آن اضافه شده است؟
در پاسخ باید گفت: گاهی تصور می‌شود که «ثار» به معنی خون است، لذا چنین سؤالی مطرح می‌شود، ولی معنی «ثار»، «خون‌خواهی» است و در حقیقت مصدر «ثار» به معنی فاعل، یعنی «تأثر» است و در زبان عرب می‌گویند: «ثارت حمیمی»، از قاتل خویشم انتقام گرفتم.
و نیز می‌گویند: «ثأثرت القتیل ثاراً»، «قتلت قاتله» یعنی انتقام مقتول را گرفتم، در این صورت معنی «یا ثارالله و ابن ثاره» چنین خواهد بود:
درود بر کسی که خدا خون خواه اوست و نیز درود بر کسی که خدا خون‌خواه پدر او، یعنی امیرمؤمنان علی(ع) است، یعنی منتقم در هر دو مورد، خدا است.
همچنین در پاسخ به این سؤال که در زیارت آن حضرت چنین آمده است: «والوتر الموتور»، مقصود از «وتر» چیست؟
باید گفت: پایه سؤال این است که تصور شده است «وتر» به معنی «تک» است،‌در حالی که به معنی «قتیل و کشته» است. و واژه «موتور» به معنی کشته‌ای است که هنوز خون‌خواهی آن انجام نگرفته است، در این صورت معنی فقره چنین است: درود بر کشته‌ای که هنوز انتقام او از قاتل اخذ نشده است لذا در فقرات بعدی زیارت عاشورا آمده است: «و أن یرزقنی طلب ثارکم مع امام مهدی ناطق لکم»، از خدا می‌خواهم که مرا روزی کند در رکاب امام مهدی(ع) ناطق به حق، انتقام خون شما را از دشمنان بگیرم(1).
_______________________________________________
1. در تنظیم پاسخ از دو کتاب:
1. مجمع‌البحرین، فخرالدین طریحی (1085ق).
2. شفاءالصدور فی شرح زیارهًْ العاشور، علامه بزرگوار ابوالفضل تهرانی (م 1316) بهره گرفته شده است.
از: ماهنامه مکتب اسلام، ش 712.